Suç, çoğu zaman tek bir insanın anlık kararı gibi anlatılır. Oysa gerçek bundan çok daha derindir. Bir suçun kökü, yıllar önce atılmış bir tohumda saklıdır:
Bir çocuğun ilk haksızlıkla karşılaştığı anda verilen tepki, ilk yalanı söylediğinde aldığı karşılık, bir yanlış yaptığında gösterdiği ya da gösteremediği cesaret…
Toplumsal vicdan, evin içinde başlar; ailede filizlenir, sokakta yön bulur, okulda güçlenir ya da zayıflar.
Eğer çocuk, “doğrunun bedeli vardır ama onuru daha büyüktür” cümlesiyle büyürse vicdanında kök salar, yer eder. Ama yanlışın üzeri örtülür, kötülük cezasız kalır, haklı olan değil güçlü olan korunursa toplumun vicdanı her seferinde bir çizik daha alır. Sonra o çizik, bir gün bir suçun fonuna dönüşür.
Bir polisiye yazar için suç, asla yalnızca bir “katil kim?” bilmecesi değildir. Her suç, toplumun aynasına tutulan bir ışıktır.
Her suçlu, bir toplumun sessiz yaralarının sonucudur. Her suç, yıllarca fark edilmeyen bir değersizleştirmenin yankısıdır.
Suç dosyalarının soğuk dili bazen şunu unutturur: Her sanığın arkasında bir hikâye, her hikâyenin ardında yarım kalmış bir çocukluk vardır.
Adalet, ancak toplum onu koruduğunda yaşar. Eşitlik ilkesine gerçekten inanıldığında kök salar. Ve hukukun güvenilirliği ancak toplumun vicdanıyla tamamlanır. Aksi hâlde, yasalar kitaplarda var olur ama kalplerde yer bulamaz. Bu yüzden suç, yalnızca bir kişinin karanlığı değildir; onu mümkün kılan boşlukların, suskunlukların, görmezden gelinen küçük işaretlerin toplamıdır.
Kötülük bazen büyük bir haykırışla değil, fark edilmeyen küçük adımlarla büyür. Toplumsal vicdanın en büyük düşmanı kötülük değil, kötülüğü sıradanlaştıran sessizliktir.
Ve işte tam da bu nedenle, geleceğini korumak isteyen her toplum çocuklarına üç şeyi öğretmek zorundadır:
Doğruyu söylemenin yüreklilik olduğunu,
haksızlığa karşı çıkmanın bir erdem olduğunu
ve vicdanın insanın en büyük gücü olduğunu.
Suçun gerçek panzehri mahkeme salonlarında değil, yetiştirdiğimiz her çocuğun kalbinde yeşerir!